Tự Hóa trong Tử Vi Đẩu Số là hiện tượng xảy ra khi thiên can (yếu tố đại diện cho thiên thời và sự biến động) của một cung vị trùng hợp với thiên can kích hoạt sự biến đổi của chính chính tinh tọa thủ tại cung vị đó. Khái niệm này chỉ trạng thái năng lượng tự phát sinh, tự tiêu biến hoặc biến đổi tự thân của một cung mà không cần có sự tác động từ các cung vị khác chiếu về hay xung kích. Hiện tượng này thường xuất hiện rõ nét khi người xem tiến hành phân tích các biến động trong vận hạn hoặc thực hiện xem lưu niên Tử Vi để dự đoán các sự kiện xảy ra trong một năm cụ thể.
Về mặt cơ chế, Tự Hóa đại diện cho một phản ứng tự nhiên, diễn ra nhanh chóng và mang tính chất không bền vững. Khi một cung vị có Tự Hóa, năng lượng tại đó sẽ không giữ được trạng thái tĩnh lặng mà luôn có xu hướng bộc phát ra ngoài rồi tự tan rã. Điều này giống như một phản ứng hóa học tự xảy ra khi hội đủ điều kiện, tạo ra những biến động mang tính nhất thời, khiến đương số khó kiểm soát hoặc dễ có xu hướng buông xuôi trước các sự kiện liên quan đến cung vị đó. Tùy thuộc vào loại sao hóa và tính chất của cung vị, sức ảnh hưởng của Tự Hóa sẽ biểu hiện theo các khía cạnh khác nhau trong cuộc sống.
Bốn trạng thái của Tự Hóa bao gồm Tự Hóa Lộc, Tự Hóa Quyền, Tự Hóa Khoa và Tự Hóa Kỵ, mỗi loại mang một đặc trưng riêng biệt. Tự Hóa Lộc thể hiện sự hào phóng tự phát, dễ có được nhân duyên hoặc tiền bạc nhưng cũng dễ dàng tiêu tán do thiếu sự trân trọng hoặc giữ gìn, điều này đòi hỏi người luận giải phải biết cách phân biệt tự hóa lộc và hóa lộc nhập cung để đánh giá đúng thực chất của nguồn tài lộc. Tự Hóa Quyền mang tính chất bộc phát quyền lực, nóng nảy tức thời, dễ tranh chấp nhưng sau đó lại nhanh chóng nguội lạnh hoặc buông bỏ quyền kiểm soát. Tự Hóa Khoa chủ về việc tự tìm ra giải pháp cứu giải, tự hóa giải mâu thuẫn bằng lý trí hoặc sự trợ giúp xuất hiện một cách ngẫu nhiên khi gặp khó khăn. Cuối cùng, Tự Hóa Kỵ biểu thị trạng thái tự mình gây rắc rối, tự ái, dễ nản lòng hoặc tự đóng cửa lòng trước các mối quan hệ, nhưng đồng thời đây cũng là cơ chế tự giải tỏa những bế tắc tích tụ sau một thời gian dài căng thẳng.
Khi áp dụng lý thuyết này vào việc luận giải các khía cạnh cụ thể, vị trí xuất hiện của Tự Hóa đóng vai trò quyết định đến tâm lý và hành động của đương số. Ví dụ, nếu xuất hiện tại cung Phu Thê (cung vị phản ánh về hôn nhân và người phối ngẫu), Tự Hóa thường làm cho mối quan hệ tình cảm dễ phát sinh những thay đổi bất ngờ, lúc mặn nồng lúc lạnh nhạt mà không có nguyên nhân rõ ràng từ bên ngoài. Tại cung Tài Bạch (cung vị đại diện cho phương thức kiếm tiền và quản lý tài chính), sự hiện diện của hiện tượng này chỉ ra dòng tiền có sự luân chuyển liên tục, khó tích lũy cố định hoặc người sở hữu lá số có xu hướng tiêu dùng theo cảm xúc nhất thời. Việc nhận diện đúng trạng thái tự biến đổi này giúp người nghiên cứu Tử Vi có cái nhìn khách quan hơn về những biến động nội tại, từ đó lý giải được nguyên nhân của những quyết định mang tính bộc phát trong cuộc đời.