Trong bộ môn Tử Vi Đẩu Số (phương pháp luận mệnh dựa trên giờ sinh, ngày, tháng, năm âm lịch), năng lực học tập và khả năng tiếp thu tri thức của một người được phản ánh rõ nét qua tổ hợp ba cung gồm cung Mệnh, cung Phụ Mẫu và cung Quan Lộc. Bên cạnh đó, sự xuất hiện của các sao chuyên về học vấn như Văn Xương, Văn Khúc, Thiên Khôi, Thiên Việt và Hóa Khoa tại các cung vị này đóng vai trò quan trọng trong việc xác định tư duy nhạy bén hay khả năng đỗ đạt khoa bảng. Việc kết hợp trạng thái của ba cung này giúp nhận diện đầy đủ từ tố chất thông minh bẩm sinh, môi trường giáo dục cho đến nỗ lực thực tế trong quá trình học tập.
Cung Mệnh là gốc rễ của mỗi cá nhân, phản ánh trực tiếp trí tuệ, khả năng nhận thức và xu hướng tư duy tự nhiên. Khi xem xét năng lực học tập, trạng thái của các chính tinh (sao chủ đạo tại mỗi cung) thủ cung Mệnh sẽ định hình phong cách tiếp thu kiến thức. Những người có Thiên Cơ (sao thiên về mưu trí, tư duy logic) thủ Mệnh thường có khả năng phân tích nhanh và nhạy bén với các môn khoa học tự nhiên. Trong khi đó, người có Thiên Đồng (sao chủ về sự ôn hòa, thích hưởng thụ) lại thường tìm kiếm động lực từ ngoại cảnh để tập trung học tập thay vì tự mình mày mò nghiên cứu. Sự xuất hiện của các phụ tinh cát lợi tại Mệnh như Thiên Khôi hay Thiên Việt cũng cho thấy khả năng tiếp thu vượt trội và thường có xu hướng dẫn đầu trong tập thể học tập.
Cung Phụ Mẫu còn được gọi là cung Văn Thư (cung phản ánh về giấy tờ, bằng cấp và thủ tục hành chính) trong việc đánh giá con đường học vấn của một cá nhân. Cung vị này không chỉ thể hiện sự hỗ trợ từ cha mẹ, thầy cô mà còn đại diện cho cơ hội tiếp nhận giáo dục chính quy và khả năng thi cử đỗ đạt. Một cung Phụ Mẫu sáng sủa, không gặp các sát tinh (sao mang tính chất tàn phá, cản trở) như Kình Dương hay Đà La, thường mang lại một lộ trình học tập thuận lợi, dễ có bằng cấp cao và nhận được sự định hướng đúng đắn từ những người đi trước.
Cung Quan Lộc ở giai đoạn tiền vận (thời kỳ trước khi lập nghiệp) đại diện cho quá trình rèn luyện, thái độ học tập và hiệu quả thi cử thực tế. Khi tiến hành luận cung Quan Lộc, người xem có thể đánh giá được mức độ tập trung, tính kỷ luật cũng như khả năng biến lý thuyết thành hành động thực tiễn của bản thân. Nếu cung vị này hội tụ nhiều sao cát tinh, người đó sẽ có xu hướng học hành nghiêm túc, có phương pháp khoa học và dễ dàng đạt kết quả cao trong các kỳ thi chuyển cấp hoặc thi tuyển dụng chuyên môn.
Bên cạnh các cung vị chủ chốt, sự hiện diện của bộ sao Văn Xương và Văn Khúc (cặp sao chủ về văn chương, nghệ thuật và thi cử) hay Hóa Khoa (sao chủ về khoa bảng, danh tiếng học thuật) là những dấu hiệu rõ ràng của năng lực tự học tốt. Việc nhận biết các yếu tố này giúp cá nhân hiểu rõ thế mạnh của mình để định hướng ngành nghề phù hợp. Nhiều người đã áp dụng những chỉ dẫn này như một cách dùng Tử Vi để lập kế hoạch dài hạn cho lộ trình phát triển bản thân, từ việc chọn khối ngành học cho đến việc quyết định thời điểm tập trung cao độ để thi cử đạt kết quả tốt.
Năng lực học tập trong Tử Vi không được quyết định bởi một yếu tố đơn lẻ mà là sự phối hợp nhịp nhàng giữa tố chất bẩm sinh ở cung Mệnh, môi trường nuôi dưỡng từ cung Phụ Mẫu và sự rèn luyện bền bỉ tại cung Quan Lộc. Việc thấu hiểu các thế mạnh và hạn chế thông qua lá số giúp mỗi cá nhân chủ động xây dựng phương pháp học tập hiệu quả, tối ưu hóa tư duy để đạt được những nấc thang tri thức mong muốn.